Έσω Πόντος 3: πόλεις στους δρόμους των καραβανιών - ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑ, της Ιόλης Βιγγοπούλου

Μια σιωπή μας έχει κυκλώσει, η ίδια σιωπή μας ακολουθεί και στη ΝΕΟΚΑΙΣΑΡΕΙΑ, γενέτειρα του Άγιου Βασιλείου, ναι από εδώ από την αρχαία Κάβειρα (εδώ που συγκρούστηκαν Μιθριδάτης και Λούκουλος, το 71 π.Χ.), που έγινε Αμέρια και Διός πόλη και Σεβαστή και Νέα πόλις του Καίσαρα απ’ όπου και η παραφθορά Νικσάρ σήμερα. Ναι ,η Νεοκαισάρεια, ρωμαλέα και τρυφερή κάθεται, απλώνεται γύρω από το βυζαντινό της κάστρο, απλώνεται σε λόφους και πλαγιές γύρω από μια εύφορη κοιλάδα, τι θέση, τι βλάστηση, τι πλούτος γης, τι ευφορία… Νεοκαισάρεια, εδώ οι πρώτες σπουδές του Μέγα του Βασίλειου του Ιεράρχη, μετέπειτα τον βρίσκουμε στην Καισάρεια, στην Αθήνα για σπουδές φιλολογίας, ρητορικής, φιλοσοφίας με συμφοιτητές τον Γρηγόριο τον Θεολόγο και τον Ιουλιανό, εκείνον τον Παραβάτη και πάλι στην Καισάρεια όπου οικοδομεί τα ευαγή ιδρύματα, την "Βασιλειάδα" και συντάσσει τα όσα κληροδότησε για το περί Θεού πρόβλημα, δίπλα του σεμνός και εμβαθύς στη θεολογική σκέψη ο αδελφός του Γρηγόριος ο Νύσσης. H Νεοκαισάρεια του 1870 είχε στα εξακόσια σπίτια, 300 αρμένικα, 50 ελληνικά και 24 ελληνικά χωριά στην περιφέρεια, το κτίριο του ελληνικού σχολείου στεγάζει σήμερα τη δημοτική βιβλιοθήκη. Μετά την Ανταλλαγή οι κάτοικοι οι Έλληνες της περιοχής εγκαταστάθηκαν στο Πετρίτσι Σερρών, το κάτω Σχολάρι Χαλκιδικής, το Λάκωμα και ίσως είναι ακόμα σιωπηλοί…

Στο κάστρο και στην παλιά πόλη, Ουλού τζαμί, και Μαυσωλεία, και Ιεροσπουδαστήρια και Ζαβιγιέ (ίδρυμα όπου έμενε ένας πνευματικά σοφός γέρος και οι μαθητές του) και Κρήνες και κοιμητήρια δροσερά ησυχαστήρια ψυχών και Γέφυρες από τους Σελτζούκους και τους Οθωμανούς…ένα μάτι ολάνοιχτο στον μεντρεσέ του Γιαγί Μπασάν στους ουρανούς του Θεού παρακολουθεί τη χαρά των νεόνυμφων (αμάν και αυτές οι σύγχρονες μουσουλμάνες νύφες… πριγκιποπούλες στα λευκά και στο κεφάλι σαν…. τον “Άγγλο ασθενή” λευκοτυλιγμένες ….!!! )

Κείμενο – φωτογραφίες

Ιόλη Βιγγοπούλου

Έσω Πόντος 2: πόλεις στους δρόμους των καραβανιών - ΜΕΡΖΙΦΟΥΝΤΑ, της Ιόλης Βιγγοπούλου

ΜΕΡΖΙΦΟΥΝΤΑ: 

Αφήσαμε την Αμάσεια και οδεύσαμε 50 χλ. προς τα δυτικά. Ίσως, ίσως επί Μιθριδατών ιδρύθηκε η “μερζ” (=υπαίθριος) και “πόντος”, ίσως είναι η Φαζημών του Στράβωνα –με τα “υγιεινά σφόδρα” ιαματικά λουτρά και εδώ Ρωμαίοι βετεράνοι λεγεωνάριοι εγκαταστάθηκαν επί Πομπήιου και εκεί στα χίλια χρόνια των Βυζαντινών έφτασαν οι Ντανισμενίδες, πρωτότουρκοι στην περιοχή και μετά οι Σελτζούκοι και οι Μογγόλοι και οι Οθωμανοί. Να, και το τέμενος με την ξύλινη οροφή από μαυροθαλασσίτικο πεύκο, να και το ιεροσπουδαστήριο, δάσκαλοι σεμνοί ως τα τώρα ερμηνεύουν τις γραφές τους. Στα 1886 ιδρύθηκε από την αμερικάνικη ιεραποστολή και λειτούργησε έως τα 1923 το Κολέγιο Ανατόλια, οι φοιτητές με μηνιαίο περιοδικό και δυναμικές αθλητικές επιδόσεις. “Φωλιά ελληνοποντιακής προπαγάνδας” θεωρήθηκε και το Κολέγιο καταστράφηκε από τους Κεμαλικούς. Με την Ανταλλαγή μεταφέρθηκε στη Θεσσαλονίκη , όπου συνεχίζει να λειτουργεί. Στα 1830, Έλληνες μεταλλωρύχοι από την ανατολικότερα Αργυρούπολη εγκαταστάθηκαν στη γύρω περιοχή και να οι οικισμοί Γκιουμούς Μαντέν με έξι ελληνικά χωριά και ισχυρή και την αρμένικη κοινότητα.”Έως τα 1910, Αρρεναγωγείο και Παρθεναγωγείο, από τις εισφορές της κοινότητας, περικαλλής ο λιθόκτιστος ναός τους του Αγίου Γεωργίου, ζει ακόμα όρθιος ως τέμενος, αλλά φευ μια νέα πνοή επιτρέπει και καλύπτονται με ωραίο οριζόντιο μπερντέ οι εναπομείνασες τοιχογραφίες, να και ο Ευαγγελιστής, να και οι Αρχάγγελοι, και σαν ο ιμάμης τους καλεί, καλύπτονται ευγενικά χωρίς να πάψουν να είναι εκεί, και το ξυλόγλυπτο το τέμπλο κομματιάστηκε σε μινμπάρ και γυναικωνίτη και είναι εκεί, και κάποια σπίτια που είναι ακόμα εκεί κουφάρια μιας άλλης εποχής και οι απόγονοι δεν είναι πια εκεί, στον νομό Σερρών, στα χωριά Βρυώνια και Αμπέλα και Σιδηρόκαστρο να τους αναζητούσαμε, ίσως θα είναι ακόμα σιωπηλοί.

Κείμενο - Φωτογραφίες

Ιόλη Βιγγοπούλου

Η Πριγκίπισσα Αλίκη του Μπάττενμπεργκ... με αφορμή μια τηλεοπτική σειρά και μια βίλα με ιστορία.

Πώς η σειρά «Το Στέμμα» αδικεί το… Νέο Ηράκλειο 

του Κώστα Τσαούση, δημοσίευση 26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019 

Στην 3η σεζόν του «The Crown» ορισμένα πλάνα για την πριγκίπισσα Αλίκη, μητέρα του πρίγκιπα Φιλίππου και πεθερά της βασίλισσας Ελισάβετ και για την ελληνική πρωτεύουσα του 1967 όπου τότε ακόμη ζούσε, παραπέμπουν σε λατινοαμερικανικό χωριό…

Η μοναδική άτυχη στιγμή της 3ης σεζόν της σειράς «The Crown» / Το Στέμμα –και τα 10 επεισόδια της σεζόν βρίσκονται διαθέσιμα στη πλατφόρμα του Netflix- αφορά τις ελληνικές αναφορές της.

Πιο συγκεκριμένα, το 4ο επεισόδιο (με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ο Μπόμπιρας») «ανοίγει» με ένα πλάνο που ο σκηνοθέτης τοποθετεί στην Αθήνα του 1967. Στο βάθος του πλάνου εμφανίζεται ο Λυκαβηττός και στη συνέχεια εναλλάσσονται εικόνες που αντί για την ελληνική πρωτεύουσα παραπέμπουν σε ένα λατινοαμερικανικό χωριό.

Ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι εικόνες της αρχής του 4ου επεισοδίου παραπέμπουν στο αθηναϊκό προάστιο του Νέου Ηρακλείου όπου εκεί, στην οδό Πευκών αριθμός 10, βρισκόταν η φιλόξενη στέγη του Τάγματος «Χριστιανική Αδελφότητα της Μάρθας και της Μαρίας» που είχε ιδρύσει η πριγκίπισσα Αλίκη -μητέρα του βασιλικού συζύγου Φιλίππου και πεθεράς της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄- μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι εντεταλμένοι συντελεστές της σειράς θα μπορούσαν να προστρέξουν στη βοήθεια των διαθέσιμων τεκμηρίων.

Για παράδειγμα, η θερινή έπαυλη της πριγκίπισσας όπου ήταν και η φιλόξενη στέγη του ιδιότυπου χριστιανικού τάγματος στέκει στη θέση της και δεν έχει καμία σχέση με την λατινοαμερικανική ατμόσφαιρα που παρουσιάζεται στο 4ο επεισόδιο της σειράς – ατμόσφαιρα που ενισχύει η κατάσταση πολιορκίας που είναι πανταχού παρούσα στις εικόνες που παραπέμπουν στο απριλιανό πραξικόπημα των συνταγματαρχών.

Η Αθήνα του 1967, όπως την οραματίστηκαν οι δημιουργοί τη σειράς «Το Στέμμα», θυμίζει περισσότερο λατινοαμερικανικό χωριό 

Πάντως, από το επεισόδιο με τον Μπόμπιρα –όπως η Αλίκη αποκαλούσε μέχρι τέλους τον γιο της, Δούκα του Εδιμβούργου- ας κρατήσουμε την ερμηνεία της 75χρονης αγγλίδας ηθοποιού Τζέιν Λαποτέρ (Jane Lapotaire) στον ρόλο της γηραιάς πριγκίπισσας που καταφθάνει μετά το πραξικόπημα του 1967 από την οδό Πευκών στο Νέο Ηράκλειο στα ανάκτορα του Μπάκιγχαμ.

Πηγή: Protagon.gr
https://www.protagon.gr/themata/pws-i-seira-to-stemma-adikei-to-neo-irakleio-44341950801

Η έπαυλη της Πριγκίπισσας Αλίκης στο Νέο Ηράκλειο Αττικής

ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ / 27/02/2019, Επιμέλεια: Ανδρέας Μέγκος

Στο Νέο Ηράκλειο (της Αττικής) πάνω από την κεντρική πλατεία του σταθμού ΗΣΑΠ, στη συμβολή των οδών Φιλλύρων και Πευκών, βρίσκεται ένα όμορφο παλαιικό κτήριο, μια έπαυλη, μέσα σε ένα όμορφο κήπο. Η «Βίλα Αλίκη», η εξοχική κατοικία της Πριγκίπισσας Αλίκης της Ελλάδος.

Η έπαυλη κτίστηκε γύρω στο 1920 και άνηκε, πριν γίνει ιδιοκτησία της Πριγκίπισσας Αλίκης, στην οικογένεια Παπαδάκη. Πρόκειται για ένα τριώροφο κτήριο με αυστηρές γραμμές, τύπου πυργόσπιτου. Η αρχιτεκτονική του έχει στοιχεία βυζαντινά και μπαρόκ.

Τον Μάιο του 1967, ο γιος της Αλίκης, Δούκας του Εδιμβούργου Φίλιππος, και η σύζυγός του Βασίλισσα Ελισάβετ, της ζήτησαν ν’ αναχωρήσει από την Ελλάδα και να πάει να ζήσει μαζί τους στο Παλάτι του Μπάκιγχαμ. Έτσι, η Πριγκίπισσα Αλίκη φεύγοντας από την Ελλάδα δώρισε την έπαυλη στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, με σκοπό να χρησιμοποιηθεί για φιλοξενία και αναψυχή των ηλικιωμένων.

Μάλιστα με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση του Ε.Ε.Σ. ιδρύθηκε το πρώτο κέντρο αναψυχής για την Γ′ ηλικία που αποτέλεσε τον προπομπό των ΚΑΠΗ που ακολούθησαν με ιδιαίτερη κοινωνική αποδοχή την δεκαετία του ’80.

Η Διοίκηση του Ε.Ε.Σ. την δεκαετία του 1980 δεν κατέβαλε τις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων και οδήγησε, αν όχι προκάλεσε σκόπιμα, τον πλειστηριασμό του ακινήτου. Η τιμή εκκίνησης ορίστηκε σε 20.000.000 δρχ. ήτοι περίπου 59.000 ευρώ. Οι ιδιώτες πλειοδότες κατάφεραν να αποκτήσουν το ακίνητο αντί του ποσού των 20.019.000 δρχ. Τα γεγονότα αυτά συνέβησαν το 1985-1986. Ακολούθησε ένας μεγάλος αγώνας και κατάληψη του κτηρίου από τα μέλη του ΚΑΠΗ ώστε να διατηρηθεί ο Δημόσιος χαρακτήρας του χώρου και να μην κατεδαφιστεί. Τελικά επήλθε η έξωσή τους.

Ευτυχώς το 1987 το Υ.ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ χαρακτήρισε το ιστορικό νεοκλασικό με τον αύλειο χώρο του διατηρητέα και έτσι στέκει ακόμα στην θέση του. Ο Δήμος Ηρακλείου το 1994 αγόρασε το κτήριο, το ανακαίνισε και λίγο αργότερα και τον αύλειο χώρο με τα βοηθητικά κτίσματα. Έτσι συνεχίζεται μέχρι τώρα η λειτουργία του ως ΚΑΠΗ του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού.

Αυτό το «άγνωστο» κτήριο για πολλούς, ακόμη και για κατοίκους του Ν. Ηρακλείου, απέκτησε τον Απρίλιο του 2018 στον περίβολο του επί της οδού Φιλλύρων μια πινακίδα που μας πληροφορεί πως:
«Το κτήριο αυτό υπήρξε θερινή κατοικία της Πριγκίπισσας Αλίκης (του Μπάττενμπεργκ 1885-1969), συζύγου του Πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδας και μητέρας του Φίλιππου, συζύγου της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ της Αγγλίας. Η Πριγκίπισσα Αλίκη ασχολήθηκε με φιλανθρωπίες και δώρισε τη θερινή της κατοικία στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, μέχρι που στις αρχές της δεκαετίας του 1990 πέρασε στην ιδιοκτησία του δήμου Ηρακλείου Αττικής».

Σημ: Η φωτογραφία στην πινακίδα δεν απεικονίζει, εκ παραδρομής, την πριγκίπισσα Αλίκη, αλλά την κόρη της, πριγκίπισσα Σοφία της Ελλάδος, το τέταρτο παιδί και κόρη του πρίγκιπα Ανδρέα και της πριγκίπισσας Αλίκης

Οι παλαιοί θυμούνται την Πριγκίπισσα Αλίκη, γηραιά σεβάσμια αφοσιωμένη Ερυθροσταυρίτισσα με την γκρι ενδυμασία και τον «σκούφο» με τον κόκκινο κεντητό σταυρό. Μετέβαινε, από το διαμέρισμά της στην οδό Πατριάρχου Ιωακείμ στο Κολωνάκι, που ήταν η κύρια κατοικία της, μ΄ ένα απλό αυτοκίνητο Ford Anglia, στην εξοχική της έπαυλη στην οδό Πευκών 10, που ήταν και τα γραφεία του Τάγματος «Χριστιανική Αδελφότητα της Μάρθας και της Μαρίας» που είχε η ίδια ιδρύσει μετά το Β’ Π. Πόλεμο.

Η τοποθέτηση της πινακίδας είναι μια υπενθύμιση για την μεγάλη και όχι προσχηματική φιλανθρωπική δραστηριότητα της Πριγκίπισσας Αλίκης ιδιαίτερα κατά την διάρκεια της κατοχής.
Η Αλίκη, με τη σκέψη να ενισχύσει τους Έλληνες στις δύσκολες στιγμές, έμεινε στην Αθήνα κατά την γερμανική κατοχή.
Ανέλαβε την διαχείριση πολλών ορφανοτροφείων, άρχισε να διοργανώνει συσσίτια και να συμμετέχει εθελοντικά στην διανομή τους, προσφέροντας σημαντικό κοινωνικό έργο.

• Η Πριγκίπισσα Αλίκη ήταν σύζυγος του Πρίγκιπα Ανδρέα της Ελλάδος, γιου του Βασιλιά Γεωργίου Α′, και μητέρα του μετέπειτα συζύγου της Βασίλισσας Ελισάβετ Β′ του Ηνωμένου Βασιλείου, Δούκα Φιλίππου του Εδιμβούργου.

Η Αλίκη και ο Ανδρέας μαζί με τα παιδιά τους στο Σαιν Κλου στο Παρίσι το 1928 κατά την επέτειο των αργυρών γάμων τους. Από αριστερά καθιστοί: Μαργαρίτα, Αλίκη (δίπλα της ο Φίλιππος όρθιος), Ανδρέας και Θεοδώρα. Από αριστερά όρθιες: Καικιλία και Σοφία

Πηγή: http://www.royalchronicles.gr/princess-alice-villa-in-athens-greece/


Περισσότερα για τη βιογραφία της Πριγκίπισσας Αλίκης:

ΒΑΣΙΛΙΚΕΣ ΒΙΟΓΡΑΦΙΕΣ / 25/02/2016

25 Φεβρουαρίου 1885: Γεννιέται η πριγκίπισσα Αλίκη της Ελλάδος

Πηγή: http://www.royalchronicles.gr/25-fevrouariou-gennietai-i-prigipissa-aliki-tis-ellados/

Επίσης μπορείτε να δείτε ένα απόσπασμα που αφορά την Πριγκίπισσα Αλίκη,από την παρουσίαση του Άλλου Τόπου στα Ηράκλεια 2018, με θέμα:

 "Γυναικείες φιγούρες στο πέρασμα του χρόνου. Φωτογραφικές αποτυπώσεις από το Ηράκλειο Αττικής".

Επιμέλεια: Ελένη Γλαρέντζου